Πρεμ Ράβατ – Ο άνθρωπος της ειρήνης | |
Περιμένοντας τον Μαχαράτζι Από τον Mitch Ditkoff
Στην αρχή οι περιγραφές μου ήταν υπερβολικά εκδηλωτικές. Ακραίες, παραφουσκωμένες, και χρωματισμένες με ένα ίχνος ζηλωτή – σαν την ποίηση κάποιου που είναι ερωτευμένος για πρώτη φορά και χρειάζεται απεγνωσμένα ένα εκδότη. Χαριτωμένες; Σίγουρα. Θελκτικές; Πολύ. Έλκουν την προσοχή; Κι αυτό επίσης. Αλλά επίσης προκαλούν σύγχυση σε όποιον θέλει σοβαρά να καταλάβει περί τίνος πρόκειται. Με τον καιρό, όπως το κρασί, έχω γλυκάνει, δεν με κυριεύει πια η ανάγκη να βάζω ταμπέλες, να καθορίζω και να εξηγώ. Είναι ένα παιχνίδι που διαλέγω να μην το παίζω πια. Τι λέει ο Μαχαράτζι όταν τον ρωτάνε οι άνθρωποι ποιος είναι; «Είμαι απλώς ένας άνθρωπος» - ένας καθρέφτης που βοηθάει τους ανθρώπους να βλέπουν την πραγματική τους αντανάκλαση εκείνη τη στιγμή στο χρόνο. Αυτή είναι η εμπειρία μου. Επιτρέψτε μου να γίνω πιο συγκεκριμένος. Ήταν το έτος 1983 και ζούσα στο Λος Άντζελες. Παρ’ όλο που τα προηγούμενα χρόνια είχα απολαύσει μερικές υπέροχες περιστασιακές στιγμές με τον Μαχαράτζι, οι περισσότερες επαφές μου μαζί του είχαν γίνει στα μεγάλα προγράμματα, αυτός στη σκηνή, εγώ τεντωνόμουνα να τον δω από τον εξώστη και αναρωτιόμουν πώς να βρω μια καλύτερη θέση. Όπως οι περισσότεροι μαθητές του, ήθελα «ιδιαίτερο» χρόνο μαζί του, μακριά από το πλήθος.
Έτσι, όταν ένας φίλος μου ζήτησε να γίνω σερβιτόρος σε ένα πάρτι που έκανε ο Μαχαράτζι για τους γείτονές του στο Μάλιμπου πέταξα από τη χαρά μου για την ευκαιρία. Νοίκιασα τη στολή. Γυάλισα τα παπούτσια μου. Πήγα νωρίς. Κανείς άλλος, μόνο η μητέρα μου, δε θα μπορούσε να μαντέψει ότι δεν ήμουν επαγγελματίας σερβιτόρος. Και μετά, με το νεύμα του υπεύθυνου του σερβιρίσματος, η περιπέτειά μου ξεκίνησε. Με έναν ασημένιο δίσκο με ορεκτικά στο αριστερό μου χέρι προχώρησα προς τους καλεσμένους, όπως και οι υπόλοιποι σερβιτόροι. Ο κάθε ένας πήγε στην καθορισμένη περιοχή του. Το πρώτο πράγμα που είδα ήταν ο Μαχαράτζι. Τυπικά, δεν ήταν στην περιοχή μου, αλλά, αφού κανένας άλλος σερβιτόρος δεν τον πλησίαζε, αποφάσισα να γεμίσω το κενό. Αυτή ήταν η ευκαιρία μου, σκέφτηκα, δεν του είχα μιλήσει για τρία χρόνια. «Ορεκτικά; » Ρώτησα, και έτεινα το δίσκο μου προς αυτόν. Ο Μαχαράτζι έστριψε το κεφάλι του, κοίταξε μακριά και κούνησε το χέρι του με μια αργή κίνηση προς τα κάτω, σαν να έλεγε, «Πάρε μακριά μου αυτό το πράγμα»! Χαμογέλασα και έφυγα, αναρωτιόμουν αν η άρνηση του είχε κάποια κοσμική σημασία. ‘Έφταιγα εγώ ή κάτι άλλο; Μήπως έβλεπε κάποιο βαθύ, αρχαίο ελάττωμα σε μένα; Μήπως ήμουν απελπιστικά μη χαλαρός;
Ευτυχώς η μέρα ήταν υπερβολικά όμορφη για να επιτρέψω να με καταλάβουν οι σκέψεις μου για πολύ ώρα, έτσι συνέχισα να προχωρώ μέχρι που εντόπισα την καθορισμένη περιοχή μου, σε έναν ανοικτό χώρο πίσω από το σπίτι του. Από εκεί που βρισκόμουν, δεν μπορούσα να δω το πάρτι, δεν μπορούσα να δω τον Μαχαράτζι. Το μόνο ενδιαφέρον πράγμα να κοιτάζω ήταν ο ωκεανός και ο ουρανός. Αυτό που γινόταν λοιπόν ήταν ότι κάθε 10 λεπτά μερικοί καλεσμένοι έρχονταν προς την περιοχή μου, έκπληκτοι έβλεπαν ένα σερβιτόρο, με μια ομπρέλα στο ένα χέρι και ένα δίσκο στο άλλο, που στεκόταν στον ανοικτό χώρο, πολύ μακριά από το πάρτι. Χρειάστηκαν 10 καλεσμένοι για να αδειάσουν το δίσκο μου. Μετά πήγαινα και μου γέμιζαν πάλι το δίσκο. Αυτό θα πρέπει να είχε συμβεί τουλάχιστον 20 φορές κατά τη διάρκεια της μέρας και κάθε φορά που το έκανα, ο Μαχαράτζι, κατά κάποιο τρόπο, έμπαινε στο οπτικό μου πεδίο – στεκόταν, μιλούσε, έτρωγε, περπατούσε, και έκανε όλα αυτά τα πράγματα που κάνει κάποιος σε ένα πάρτι. Και παρ’ όλο που δεν μπορούσα να προβλέψω τι θα έκανε, κάθε φορά που τον έβλεπα, μπορούσα να προβλέψω το αίσθημα που θα είχα. «Τρελαμένος», θα έλεγα. Φευγάτος. Ζαλισμένος. Σε μακαριότητα. Ήμουν μία περίεργη διασταύρωση ενός αγοριού που έβλεπε τον Αϊ Βασίλη και ενός οπαδού των Grateful Dead που είχε δια βίου πρόσβαση στο παρασκήνιο. «Είναι αυτός», σκεφτόμουν ξανά και ξανά. «Αυτός! »
Η σκηνή αυτή επαναλήφτηκε αρκετές φορές κατά τη διάρκεια της ημέρας. Θα μπορούσα να συνέχιζα έτσι για πάντα. Μα τότε κάτι παράξενο συνέβη.  |
Κατά την 20η φορά που τον είδα, δεν ένιωσα τίποτα. Μηδέν. Τίποτα. Απολύτως τίποτα. Μια ανεπιθύμητη αίσθηση κανονικότητας άρχισε να με κυριεύει. Το να τον βλέπω, ξαφνικά, δεν ήταν κάτι σπουδαίο. Δεν ήμουν μαγεμένος. Δεν ήμουν έκπληκτος. Ούτε σαγηνεμένος, εμβρόντητος, ενθουσιασμένος, χαρούμενος, ευγνώμων, εμπνευσμένος, γοητευμένος, ή γεμάτος ζωτικότητα. Δεν ήμουν τίποτα. Η αντίληψή μου για τον Μαχαράτζι, διαλύθηκε μπροστά στα μάτια μου. Το «διανοητικό μοντέλο» που είχα δε δούλευε. Κάτι στο οποίο στηριζόμουν για χρόνια – ότι όταν τον βλέπω θα νιώθω πάντα ανάταση – δεν υπήρχε πια. Έφταιγε αυτός; Έφταιγα εγώ; Φταίγαμε και οι δυο; Κανείς; Κάτι άλλο; 
Ένα συμπέρασμα που θα μπορούσα να βγάλω εύκολα ήταν ότι ο Μαχαράτζι δεν ήταν κάτι ιδιαίτερο – ο Μάγος του Οζ είναι σπουδαίος μόνο μέσα από τις δικές μου νευρωτικές προβολές. Ναι, αν ήθελα απόδειξη ότι δεν ήταν τίποτ’ άλλο παρά η δική μου προσωπική προβολή, τώρα την είχα. Αλλά έχοντας λάβει τη Γνώση από τον ίδιο πριν από 12 χρόνια και έχοντας εμπειρία τα πλείστα οφέλη της καθοδήγησής του στη ζωή μου, δεν μπορούσα να υιοθετήσω ένα τόσο απλοϊκό συμπέρασμα. Ξεκάθαρα, κάτι άλλο συνέβαινε. Αναλογιζόμενος τώρα, τις στιγμές που έκανα το σερβιτόρο στο πάρτι του Μαχαράτζι ήταν σαν το άτυπο τέλος του εκτεταμένου ταξιδιού μου μέλιτος μαζί του, το τέλος της πρώην γοητευτικής εποχής ενός πνευματικού ειδυλλίου που μου είχε προσφέρει προστασία (ή τύφλωση) και η αρχή των στιγμών στις οποίες ο «πολύ σημαντικός άλλος» παύει να φαίνεται πια τόσο εξαιρετικός. Στα παντρεμένα ζευγάρια, αυτό σημαδεύει είτε την αρχή είτε το τέλος της επώδυνης αποδοχής μιας προφανούς ρουτίνας, τότε που ο σύζυγος δεν είναι πια ο ήρωας και η σύζυγος δεν θεωρείται πλέον θεά. Δεν ήθελα να το παραδεχτώ, αλλά αυτό το κομμάτι της σχέσης μου που είχα κατασκευάσει με τον Μαχαράτζι διαλυόταν. Χωρίς να το ξέρω, εκτός από μαθητής, είχα γίνει ένας θαυμαστής και ένας οπαδός. Όπως η προηγούμενη στρατηγική μου στην προσωπική μου ζωή ήταν να δημιουργώ βραχυχρόνιες ερωτικές σχέσεις για να διατηρώ ένα διάχυτο αίσθημα, έτσι είχα ενορχηστρώσει και τη σχέση μου με τον Μαχαράτζι για να μου παρέχει καλές απολαβές. Δούλεψε; Ναι δούλεψε. Αλλά όχι για πολύ. Και δεν ήμουν μόνος. Σύμφωνα με την εμπειρία μου, πολλοί μαθητές του Μαχαράτζι τον είχαμε τοποθετήσει ψηλά με αυτόν τον τρόπο. Κυριευμένοι από μια πολύ ανθρώπινη ανάγκη να καθορίζουμε και να κατηγοριοποιούμε, τον μεταμορφώσαμε σε πολλά πράγματα: Σούπερ σταρ, ήρωα, Αβατάρ, μια ατμοσφαιρική εκδοχή του δικού μας ιδιωτικού Θεού – προβάλλοντας κάθε είδους εικόνες πάνω του, όπως κάνουν τα μικρά παιδιά με τους γονείς τους και τους δασκάλους τους.
Οι άντρες το κάνουν αυτό στις γυναίκες τους. Οι γυναίκες το κάνουν αυτό στους άντρες τους. Οι γονείς το κάνουν στα παιδιά τους. Και η σχέση δάσκαλου /μαθητή δεν αποτελεί εξαίρεση σε αυτό. Κατά κάποιο τρόπο νομίζουμε ότι ο Δάσκαλος πρέπει να είναι στα μέτρα μας. Σκηνοθέτες στη δική μας μικρή ταινία, συσσωρεύουμε τα αγαπημένα μας στερεότυπα και δημιουργούμε μια εικόνα για το πώς θα έπρεπε να είναι ο Δάσκαλος – και στη συνέχεια συγκρίνουμε ο,τιδήποτε κάνει με αυτή την εικόνα. Φυσικά, θ’ απογοητευτούμε. Πώς θα μπορούσε να γίνει διαφορετικά; Η εναλλακτική λύση; Ζήσε και άσε τα υπόλοιπα. Να είσαι αυτός που είσαι και άσε τον Μαχαράτζι να είναι αυτός που είναι. Να παρατήσεις την τάση να βάζεις το καθετί και τον καθένα στο κρεβάτι του Προκρούστη της πνευματικής σου φαντασίας. Να αφήσεις την απλότητα της αγάπης να γίνει ο άξονας, γύρω από τον οποίο περιστρέφεται η ζωή σου. Να εκτιμήσεις την κάθε αναπνοή. Να είσαι ευγνώμων. Να γεύεσαι την ευκαιρία να είσαι ζωντανός και να απολαμβάνεις όλες τις ευλογίες στη ζωή σου. Να βγάλεις τα ρόδινα γυαλιά και τις ρόδινες εξηγήσεις. Δεν τις χρειάζεσαι πια.
Η ζωή είναι ωραία έτσι όπως είναι. |
Είμαι μαθητής του Μαχαράτζι από το 1971. Τα τελευταία 37 χρόνια εμπνευσμένος από το αίσθημα της βαθιάς ειρήνης και ευχαρίστησης που έχει ξυπνήσει μέσα μου, έχω προσπαθήσει – με διάφορους τρόπους, χωρίς επιτυχία – να περιγράψω ποιος είναι.
Αναπόφευκτα, αυτό οδηγεί στην απογοήτευση. Η οποία οδηγεί στην αμφιβολία. Η οποία οδηγεί στο θυμό. Και αυτός ο θυμός γεννιέται από το κενό που υπάρχει μεταξύ αυτού που είναι και αυτού που εμείς φανταζόμαστε ότι είναι. Αυτός είναι συχνά ο λόγος που μερικοί μαθητές του Μαχαράτζι, τελικά, τον απορρίπτουν. «Δεν είναι αυτός που νόμιζα», λένε. Και βέβαια, είναι σωστό, γιατί είναι αδύνατο να ξέρεις τον Μαχαράτζι (ή οποιονδήποτε άλλον) μέσω της σκέψης. Πιστεύω ότι ο πιο συχνός λόγος που καταστρέφονται οι περισσότερες σχέσεις είναι οι προσδοκίες.